Dahilde İşleme Rejimi (DİR) ve Telafi Edici Vergi (TEV) Uygulamasında Kritik Hukuki Değerlendirme

Dahilde İşleme Rejimi (DİR), ihracatçı firmalara maliyet avantajı sağlayan en önemli dış ticaret mekanizmalarından biridir. Ancak üçüncü ülke menşeli girdiler kullanılarak üretilen ürünlerin tercihli ülkelere ihracı söz konusu olduğunda, Telafi Edici Vergi (TEV) uygulaması firmalar açısından ciddi mali ve cezai riskler doğurabilmektedir.

Son dönemde, TEV’in ihracat beyannamesi tescili aşamasında değil, DİİB taahhüt hesabı kapanışında toplu olarak ve gecikme faiziyle ödenebilmesine imkân tanınması yönündeki talepler değerlendirilmiştir. Ancak mevcut mevzuat bu yönde bir esnekliğe izin vermemektedir.

Gümrük Kanunu Kapsamında TEV Yükümlülüğünün Doğuşu

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 194. maddesi uyarınca:

Telafi Edici Vergi’ye ilişkin gümrük yükümlülüğü, ihracat beyannamesinin tescil edildiği tarihte doğmaktadır.
TEV tutarının, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkmadan önce ödenmesi zorunludur.
Verginin süresinde ödenmemesi durumunda, sadece gecikme faizi değil, aynı zamanda idari para cezaları da gündeme gelmektedir.

Bu kapsamda, TEV’in belge kapanışına ertelenmesi yönündeki talepler, yürürlükteki gümrük mevzuatıyla uyumlu bulunmamaktadır.

TEV Ödenmemesi Halinde Uygulanacak Cezai Yaptırımlar

Telafi Edici Vergi’nin zamanında ödenmemesi halinde:

Gecikme faizi uygulanır,
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca,
eksik ödenen vergilerin dörtte biri oranında idari para cezası kesilir.

Bu durum, DİR kapsamında faaliyet gösteren firmalar için beklenmeyen maliyetler, denetim riskleri ve belge kapanışında sorunlar anlamına gelmektedir.

Firmalar İçin Kritik Uyarı: TEV Analizi Şimdiden Yapılmalı

Telafi Edici Vergi kapsamında doğabilecek yükümlülüklerin önceden tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle:

Mevcut DİİB’lerin TEV yönünden detaylı analizi yapılmalı,
Üçüncü ülke menşeli girdiler ile tercihli ülkelere yapılan ihracatlar özel olarak incelenmeli,
Olası vergi ve ceza risklerine karşı proaktif önlem alınmalıdır.

Erken yapılan değerlendirmeler, hem mali kayıpların önüne geçilmesini hem de gümrük ve vergi idareleriyle yaşanabilecek ihtilafların azaltılmasını sağlar.

Sonuç: DİR Kapsamında TEV Riskini Hafife Almayın

Dahilde İşleme Rejimi kapsamında sağlanan avantajlar, Telafi Edici Vergi yükümlülükleri doğru yönetilmediği takdirde ciddi dezavantajlara dönüşebilir. Mevzuata uygun hareket edilmesi ve TEV yükümlülüklerinin ihracat aşamasında doğru şekilde yerine getirilmesi, firmalar için kritik önemdedir.